Việt Nam đề xuất đưa tài sản mã hóa vào phạm vi giám sát rửa tiền

Việt Nam đang tiến thêm một bước quan trọng trong quá trình hoàn thiện khung pháp lý đối với thị trường tài sản số khi cơ quan chức năng đề xuất đưa các dịch vụ liên quan đến tài sản mã hóa vào phạm vi giám sát phòng chống rửa tiền.

Tại cuộc họp diễn ra ngày 22/6, Bộ Tư pháp đã phối hợp với các cơ quan quản lý liên quan để thảo luận việc sửa đổi và bổ sung một số quy định trong hệ thống pháp luật về phòng chống rửa tiền. Một trong những nội dung đáng chú ý nhất là đề xuất bổ sung các tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa (crypto asset service providers) vào nhóm đối tượng phải thực hiện nghĩa vụ báo cáo và giám sát giao dịch.

Theo định hướng được đưa ra, các đơn vị hoạt động trong lĩnh vực tiền mã hóa sẽ phải theo dõi, nhận diện và báo cáo những giao dịch có dấu hiệu bất thường cho cơ quan chức năng. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm hạn chế nguy cơ lợi dụng tiền điện tử để thực hiện các hành vi rửa tiền, tài trợ khủng bố hoặc chuyển tài sản bất hợp pháp qua biên giới.

Trong những năm gần đây, tiền mã hóa ngày càng trở thành một trong những công cụ được các tổ chức tội phạm quốc tế sử dụng để che giấu nguồn gốc dòng tiền nhờ đặc tính giao dịch nhanh, xuyên biên giới và khó kiểm soát hơn so với hệ thống tài chính truyền thống. Nhiều báo cáo quốc tế cho thấy hàng chục tỷ USD giá trị tài sản số đã được luân chuyển thông qua các nền tảng giao dịch, ví điện tử và giao thức tài chính phi tập trung (DeFi) nhằm mục đích hợp thức hóa nguồn tiền bất hợp pháp.

Tuy nhiên, một trong những thách thức lớn nhất hiện nay là việc xác định thế nào là giao dịch tiền mã hóa đáng ngờ. Đại diện Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cho rằng các tiêu chí hiện hành vẫn còn mang tính định tính và khá chung chung. Những khái niệm như “giao dịch có giá trị lớn”, “giao dịch diễn ra trong thời gian ngắn”, hay “mức giá bất thường” chưa được lượng hóa bằng các ngưỡng cụ thể, khiến quá trình áp dụng trên thực tế gặp nhiều khó khăn.

Các chuyên gia nhận định rằng nếu không xây dựng được bộ tiêu chí định lượng rõ ràng, các tổ chức báo cáo sẽ rất khó xác định thời điểm cần gửi cảnh báo tới cơ quan quản lý. Đồng thời, việc thiếu tiêu chuẩn thống nhất cũng có thể tạo ra sự khác biệt trong cách đánh giá giữa các đơn vị cung cấp dịch vụ tài sản số.

Động thái mới của Việt Nam diễn ra trong bối cảnh nhiều quốc gia trên thế giới đang tăng cường kiểm soát hoạt động liên quan đến tiền mã hóa. Lực lượng Đặc nhiệm Hành động Tài chính Quốc tế (FATF) trong những năm gần đây liên tục thúc đẩy các quốc gia thành viên áp dụng quy định đối với các nhà cung cấp dịch vụ tài sản ảo, bao gồm yêu cầu xác minh danh tính khách hàng (KYC), lưu trữ thông tin giao dịch và chia sẻ dữ liệu khi cần thiết.

Tại khu vực châu Á, nhiều trung tâm tài chính như Singapore, Hồng Kông và Nhật Bản đã xây dựng khung pháp lý riêng cho các doanh nghiệp crypto, đồng thời áp dụng cơ chế giám sát giao dịch nhằm ngăn chặn hoạt động rửa tiền và tài trợ cho các hoạt động bất hợp pháp. Trong khi đó, Liên minh châu Âu cũng đã triển khai các quy định mới thuộc khuôn khổ MiCA và AMLA nhằm tăng cường minh bạch đối với ngành công nghiệp tài sản số.