FT: Iran dự định thu phí tàu chở dầu qua Hormuz bằng Crypto

Vào ngày 8/4, theo FT, Iran được cho là muốn yêu cầu tàu chở dầu trả phí bằng crypto nếu muốn đi qua eo biển Hormuz trong giai đoạn ngừng bắn tạm thời kéo dài hai tuần. Động thái này ngay lập tức thu hút sự chú ý của giới vận tải biển, ngành dầu khí toàn cầu và cộng đồng crypto vì có thể tạo tiền lệ chưa từng có trong thương mại năng lượng quốc tế.

Theo các nguồn tin trong ngành dầu khí Iran, nước này muốn duy trì quyền kiểm soát thực tế đối với tuyến hàng hải chiến lược bậc nhất thế giới trong thời gian ngừng bắn, đồng thời giám sát chặt chẽ mọi tàu thuyền đi qua nhằm ngăn chặn khả năng vận chuyển vũ khí. Iran khẳng định tất cả tàu đều có thể đi qua nhưng sẽ phải trải qua quy trình kiểm tra nghiêm ngặt và mất nhiều thời gian hơn bình thường. Mỗi tàu chở dầu phải gửi thông tin hàng hóa trước khi di chuyển, sau đó sẽ được thông báo mức phí phải thanh toán bằng tiền mã hoá, được cho là khoảng 1 USD cho mỗi thùng dầu. Những tàu không chở hàng được phép đi qua miễn phí.

Điểm gây chú ý lớn nhất nằm ở phương thức thanh toán bằng crypto. Giới chức Iran cho rằng hình thức này giúp khoản phí không bị truy vết hoặc phong tỏa bởi các lệnh trừng phạt quốc tế. Đây được xem là một trong những ví dụ rõ ràng nhất về việc tiền mã hoá được sử dụng như công cụ tài chính trong bối cảnh địa chính trị căng thẳng và bị hạn chế tiếp cận hệ thống ngân hàng toàn cầu.

Trong khi đó, các tàu thương mại hoạt động tại Vịnh Ba Tư đã nhận được cảnh báo qua radio rằng mọi tàu đi qua mà không có sự chấp thuận từ phía Iran có thể bị tấn công quân sự. Thông điệp này khiến nhiều hãng vận tải lớn tạm thời giữ thái độ thận trọng và chưa vội nối lại hoạt động qua eo biển. Hàng trăm tàu hiện đang chờ sẵn trong khu vực, tạo nên tình trạng ùn ứ được ví như “bãi đỗ xe khổng lồ” trên biển.

Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố rằng điều kiện quan trọng của thỏa thuận ngừng bắn là Iran phải mở cửa hoàn toàn và an toàn tuyến vận tải qua eo Hormuz. Tuy nhiên, Tehran lại đưa ra đề xuất thiết lập một “quy trình di chuyển an toàn mới” phối hợp với lực lượng vũ trang Iran, điều có thể giúp nước này tiếp tục duy trì ảnh hưởng tại tuyến hàng hải then chốt này.

Các đồng minh của Mỹ tại vùng Vịnh như Saudi Arabia, Qatar và UAE được cho là phản đối mạnh mẽ khả năng Iran kiểm soát dòng chảy dầu mỏ qua Hormuz. Nếu kịch bản này trở thành hiện thực, cán cân quyền lực trong OPEC+ có thể thay đổi đáng kể, bởi Iran khi đó có thể gián tiếp gây ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu của các quốc gia cạnh tranh.

Tình hình càng phức tạp khi một đường ống dẫn dầu quan trọng của Saudi Arabia vừa bị tấn công bằng máy bay không người lái dù đang trong thời gian ngừng bắn. Điều này cho thấy rủi ro an ninh năng lượng vẫn ở mức rất cao và thị trường dầu mỏ toàn cầu vẫn đang trong trạng thái cực kỳ nhạy cảm.

Hiện có khoảng 175 triệu thùng dầu và sản phẩm tinh chế đang nằm trên gần 200 tàu trong khu vực Vịnh Ba Tư. Hàng trăm tàu khác đang chờ rời khỏi khu vực ngay khi tuyến đường được coi là an toàn. Tuy nhiên, các chuyên gia nhận định việc giải tỏa lượng tàu tồn đọng có thể mất nhiều tuần, bởi quy trình kiểm tra từng tàu dự kiến rất chậm và chỉ cho phép một số lượng tàu hạn chế đi qua mỗi ngày.