Bộ Tài chính ban hành thông tư hướng dẫn kế toán cho tổ chức tài sản mã hóa tại Việt Nam

Bộ Tài chính Việt Nam vừa chính thức ban hành Thông tư số 15/2026 nhằm hướng dẫn chi tiết cơ chế hạch toán kế toán đối với các tổ chức tham gia thị trường tài sản mã hóa. Quy định mới này được xem là bước tiếp theo trong quá trình hoàn thiện khung pháp lý cho thị trường crypto tại Việt Nam, đồng thời cụ thể hóa các nội dung của Nghị quyết 05 về chương trình thí điểm quản lý tài sản mã hóa. Thông tư có hiệu lực từ ngày 4/3/2026 và sẽ được áp dụng cho năm tài chính 2026 trở đi cho đến khi có văn bản thay thế, tạo nền tảng pháp lý rõ ràng hơn cho hoạt động của các doanh nghiệp liên quan đến blockchain, token và tài sản kỹ thuật số.

Theo nội dung của Thông tư 15/2026, phạm vi áp dụng tập trung vào ba nhóm đối tượng chính trong hệ sinh thái tài sản mã hóa tại Việt Nam, bao gồm các sàn giao dịch crypto, các tổ chức phát hành token và các nhà đầu tư tổ chức trong nước. Đây đều là những chủ thể có vai trò then chốt trong việc vận hành và phát triển thị trường tài sản số, do đó việc chuẩn hóa phương pháp ghi nhận kế toán được kỳ vọng sẽ giúp nâng cao tính minh bạch, giảm rủi ro và tăng mức độ tin cậy của toàn bộ hệ sinh thái.

Một trong những điểm đáng chú ý nhất của Thông tư là quy định bắt buộc các sàn giao dịch phải tách biệt hoàn toàn tài sản mã hóa của khách hàng với tài sản của chính doanh nghiệp vận hành sàn. Điều này có nghĩa là các loại tiền mã hóa mà người dùng gửi vào sàn chỉ được ghi nhận là tài sản lưu ký thay mặt khách hàng, không được phép ghi nhận vào bảng cân đối kế toán như tài sản thuộc sở hữu của sàn. Quy định này nhằm ngăn chặn các rủi ro tương tự những gì từng xảy ra trong vụ sụp đổ của sàn giao dịch FTX trên thị trường quốc tế, khi tài sản khách hàng bị trộn lẫn với quỹ của công ty và bị sử dụng sai mục đích. Với yêu cầu tách biệt tài sản, các sàn giao dịch tại Việt Nam sẽ phải xây dựng hệ thống kế toán, lưu ký và kiểm soát nội bộ chặt chẽ hơn để đảm bảo quyền lợi của người dùng.

Bên cạnh đó, Thông tư cũng đưa ra hướng dẫn rõ ràng đối với hoạt động phát hành token. Trong trường hợp token được phát hành với bản chất kinh tế tương tự việc huy động vốn từ nhà đầu tư, doanh nghiệp phát hành phải ghi nhận khoản tiền nhận được như một nghĩa vụ tài chính, tương tự như khoản vay. Điều này đồng nghĩa với việc tổ chức phát hành cần phản ánh nghĩa vụ hoàn trả hoặc nghĩa vụ kinh tế tương ứng trên sổ sách kế toán, thay vì coi toàn bộ số tiền thu được là doanh thu hoặc lợi nhuận ngay lập tức. Cách tiếp cận này được đánh giá là phù hợp với xu hướng quản lý quốc tế, khi nhiều quốc gia đang dần coi một số loại token có đặc điểm giống chứng khoán hoặc công cụ tài chính.

Các chuyên gia trong lĩnh vực blockchain nhận định rằng việc Bộ Tài chính ban hành hướng dẫn hạch toán cụ thể cho tài sản mã hóa là dấu hiệu cho thấy Việt Nam đang chuyển dần từ giai đoạn quan sát sang giai đoạn xây dựng cơ chế quản lý chính thức cho thị trường crypto. Trong nhiều năm trước, các hoạt động liên quan đến tiền mã hóa tại Việt Nam vẫn tồn tại trong vùng pháp lý chưa rõ ràng, khiến nhiều doanh nghiệp blockchain gặp khó khăn trong việc xây dựng mô hình kinh doanh hợp pháp hoặc gọi vốn từ các nhà đầu tư tổ chức.