Bộ Tài chính rút đề xuất cho phép dùng tài sản số làm tài sản thế chấp vay vốn

Bộ Tài chính vừa chính thức rút bỏ đề xuất cho phép doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) sử dụng tài sản số và tài sản ảo làm tài sản bảo đảm trong các giao dịch vay vốn, theo báo cáo tổng hợp tiếp thu và giải trình ý kiến góp ý đối với Dự án Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa vừa được công bố.

Từ đề xuất mở rộng đến quyết định rút lui

Trước đó, Bộ Tài chính từng đưa ra hướng tiếp cận khá cởi mở khi đề xuất mở rộng danh mục tài sản bảo đảm cho vay vốn dành cho SME, bao gồm quyền sở hữu trí tuệ, tài sản hình thành trong tương lai, tài sản vô hình, và đặc biệt là tài sản số và tài sản ảo. Đây được xem là bước đi nhằm tháo gỡ nút thắt tiếp cận vốn cho các doanh nghiệp không có tài sản hữu hình để thế chấp theo cách truyền thống.

Tuy nhiên, sau quá trình lấy ý kiến rộng rãi, Bộ quyết định loại bỏ hoàn toàn nội dung liên quan đến hai loại tài sản này khỏi dự thảo, không đưa vào phiên bản sửa đổi lần này.

Địa phương lo ngại, từ pháp lý đến định giá

Các ý kiến phản biện đến từ nhiều sở tài chính địa phương với những góc nhìn khác nhau nhưng chung một mối lo.

Sở Tài chính Đà Nẵng nhấn mạnh sự cần thiết phải đánh giá toàn diện tác động trước khi đưa tài sản số vào các giao dịch bảo đảm tín dụng. Tại Gia Lai, cơ quan chức năng đề nghị phân tách khái niệm “tài sản ảo” và “tài sản số”, chỉ xem xét những loại có thể định giá theo quy định pháp luật chuyên ngành. Sở Tài chính Nghệ An đồng quan điểm khi cho rằng khái niệm tài sản ảo chưa có định nghĩa pháp lý cụ thể, cần thay thế hoặc làm rõ trước khi luật hóa. Quảng Ngãi thì đề nghị nếu vẫn giữ quy định này, cần xây dựng đầy đủ nguyên tắc định giá, cơ chế quản lý và phân định trách nhiệm các bên liên quan.

Hai bài toán chưa có lời giải

Nhìn tổng thể, lo ngại của các cơ quan tập trung vào hai điểm mấu chốt. Một là hành lang pháp lý: quyền sở hữu tài sản số, cơ chế xử lý tranh chấp và thủ tục xử lý tài sản khi người vay mất khả năng thanh toán vẫn chưa được quy định rõ trong luật hiện hành. Hai là định giá: không giống bất động sản hay tài sản hữu hình, giá trị tài sản số có thể biến động mạnh trong thời gian rất ngắn, trong khi chưa có chuẩn mực định giá thống nhất nào để các tổ chức tín dụng có thể dựa vào để kiểm soát rủi ro.

Thận trọng trước khi bước

Quyết định rút đề xuất phản ánh hướng tiếp cận ưu tiên xây dựng nền tảng pháp lý vững chắc trước khi mở rộng ứng dụng tài sản số vào hệ thống tín dụng. Cuộc thảo luận về vai trò của tài sản số trong nền kinh tế vẫn đang tiếp diễn trong bối cảnh Việt Nam đang từng bước hoàn thiện khung pháp lý cho thị trường này.

Theo kế hoạch, Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa sẽ được trình Quốc hội xem xét tại kỳ họp tháng 10/2026 và dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/7/2027 nếu được thông qua.