Cựu CEO Binance CZ đề xuất cơ chế “hộ chiếu giấy phép” cho doanh nghiệp crypto trong ASEAN

Changpeng Zhao (CZ), đồng sáng lập sàn giao dịch tiền mã hóa Binance, vừa bày tỏ sự ủng hộ đối với ý tưởng xây dựng cơ chế “hộ chiếu giấy phép” (license passporting) dành cho các doanh nghiệp tiền mã hóa trong khu vực ASEAN. Theo đề xuất này, một công ty đã được cấp phép hoạt động hợp pháp tại một quốc gia thành viên sẽ có thể mở rộng sang các thị trường ASEAN khác thông qua quy trình phê duyệt đơn giản hơn, thay vì phải bắt đầu toàn bộ thủ tục xin giấy phép từ đầu.

Phát biểu tại buổi tọa đàm “One ASEAN, One Digital Economy” trong khuôn khổ ASEAN Tech Summit Manila 2026 diễn ra vào ngày thứ Ba, CZ đã hưởng ứng ý tưởng do ông Lito Villanueva, Chủ tịch sáng lập FinTech Alliance PH, đưa ra về việc áp dụng cơ chế chuyển đổi hoặc công nhận giấy phép giữa các quốc gia trong khối ASEAN.

Theo CZ, các cơ quan quản lý tại từng quốc gia vẫn hoàn toàn có thể tiến hành đánh giá doanh nghiệp trước khi cho phép hoạt động. Tuy nhiên, thay vì yêu cầu doanh nghiệp chuẩn bị lại toàn bộ hồ sơ và trải qua quy trình cấp phép đầy đủ như một đơn vị hoàn toàn mới, các quốc gia nên áp dụng một cơ chế công nhận lẫn nhau nhằm rút ngắn thời gian và giảm đáng kể chi phí tuân thủ.

Ông cho rằng rào cản lớn nhất hiện nay không nằm ở công nghệ mà chủ yếu xuất phát từ sự khác biệt về chính sách giữa các quốc gia. Xét trên khía cạnh kỹ thuật, việc xây dựng một hệ thống kết nối chung không phải là vấn đề quá phức tạp. Thách thức thực sự là đạt được sự đồng thuận trong cách quản lý và giám sát thị trường tài sản số giữa các nước thành viên.

Theo CZ, nếu nhiều nền tảng đã được cấp phép có thể dễ dàng mở rộng hoạt động sang các quốc gia khác trong ASEAN, mức độ cạnh tranh sẽ tăng lên, từ đó giúp người dùng được tiếp cận nhiều dịch vụ chất lượng hơn với chi phí thấp hơn. Đồng thời, các doanh nghiệp blockchain, sàn giao dịch tiền mã hóa và nhà cung cấp dịch vụ stablecoin cũng sẽ giảm đáng kể chi phí pháp lý khi muốn phát triển trên quy mô toàn khu vực.

Hiện nay, mỗi quốc gia ASEAN vẫn áp dụng khung pháp lý riêng đối với tài sản kỹ thuật số. Điều này đồng nghĩa với việc một doanh nghiệp muốn hiện diện tại nhiều thị trường trong khu vực phải thực hiện nhiều bộ hồ sơ xin cấp phép khác nhau, đáp ứng các tiêu chuẩn và quy định riêng biệt của từng quốc gia. Quá trình này vừa kéo dài thời gian mở rộng kinh doanh vừa làm gia tăng chi phí vận hành.

Mặc dù ASEAN chưa có cơ chế “hộ chiếu giấy phép” dành riêng cho lĩnh vực tiền mã hóa, khu vực này đã có nhiều tiền lệ về việc công nhận giấy phép lẫn nhau trong ngành tài chính truyền thống.

Một ví dụ tiêu biểu là Khung Quỹ đầu tư tập thể (Collective Investment Schemes Framework) do Diễn đàn Thị trường vốn ASEAN (ASEAN Capital Markets Forum – ACMF) triển khai. Cơ chế này cho phép các quỹ đầu tư đã được cấp phép tại quốc gia sở tại có thể được phân phối tại các nước thành viên tham gia thông qua quy trình phê duyệt được đơn giản hóa. Chương trình bắt đầu được triển khai tại Malaysia, Singapore và Thái Lan từ năm 2014, trước khi Philippines chính thức tham gia vào năm 2021.

Bên cạnh đó, ACMF cũng xây dựng ACMF Pass trong khuôn khổ Professional Mobility Framework. Theo cơ chế này, các cố vấn đầu tư đã được cấp phép tại một quốc gia thành viên có thể đăng ký theo diện ưu tiên để cung cấp dịch vụ tư vấn tại quốc gia ASEAN khác mà không cần xin lại giấy phép hoàn toàn mới.

Mặc dù phạm vi của các chương trình trên vẫn hẹp hơn nhiều so với ý tưởng áp dụng cho toàn bộ ngành công nghiệp tiền mã hóa mà ông Villanueva và CZ đề xuất, đây vẫn được xem là minh chứng cho thấy ASEAN đã có kinh nghiệm triển khai các cơ chế công nhận lẫn nhau nhằm thúc đẩy sự hội nhập của thị trường tài chính trong khu vực.

Trên thế giới, mô hình tương tự đã được áp dụng tại Liên minh châu Âu (EU). Theo quy định Markets in Crypto-Assets (MiCA), một doanh nghiệp cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa sau khi được cấp phép tại một quốc gia thành viên có thể mở rộng hoạt động sang các nước EU khác thông qua cơ chế passporting. Doanh nghiệp chỉ cần thông báo cho cơ quan quản lý tại quốc gia cấp phép về những thị trường và dịch vụ dự kiến triển khai, thay vì phải trải qua toàn bộ quy trình xin giấy phép mới ở từng quốc gia.

CZ cho rằng sự khác biệt trong chính sách và cách tiếp cận quản lý giữa các quốc gia sẽ khiến quá trình thống nhất khung pháp lý trở nên khó khăn hơn nhiều so với việc xây dựng hạ tầng công nghệ chung. Tuy nhiên, ông vẫn nhấn mạnh rằng những doanh nghiệp đã đáp ứng đầy đủ yêu cầu pháp lý và được cấp phép tại một quốc gia ASEAN nên được hưởng quy trình đăng ký nhẹ nhàng hơn khi muốn mở rộng sang các nước thành viên khác.

Đề xuất này xuất hiện trong bối cảnh ASEAN đang đẩy mạnh chiến lược xây dựng nền kinh tế số thống nhất, đồng thời nhiều quốc gia trong khu vực như Singapore, Thái Lan, Malaysia và Philippines liên tục cập nhật khung pháp lý đối với tài sản mã hóa và stablecoin nhằm cân bằng giữa đổi mới sáng tạo với yêu cầu bảo vệ nhà đầu tư.