Việt Nam bỏ quy định khấu trừ thuế 0,1% trên từng giao dịch tiền mã hóa

Việt Nam bỏ quy định khấu trừ thuế 0,1% trên từng giao dịch tiền mã hóa. Ảnh: Reuters

Cách tính thuế vẫn như cũ

Trong bối cảnh tài sản mã hóa dần được pháp luật công nhận và thị trường giao dịch trong nước chuẩn bị bước vào giai đoạn thí điểm, các quy định vè thuế và nghĩa vụ kê khai của nhà đầu tư đang thu hút nhiều sự quan tâm. Mới đây, cơ quan quản lý đã điều chỉnh một nội dung đáng chú ý trong Dự thảo Thông tư hướng dẫn quản lý thuế đối với thị trường tài sản mã hóa.

Cụ thể, cơ quan soạn thảo đã quyết định bỏ quy định khấu trừ thuế 0,1% trên doanh thu chuyển nhượng từng giao dịch tài sản mã hóa như đề xuất trước đó. Thực hư mức thuế thực tế sẽ như thế nào?

Trước đó, Khoản 2 Điều 4 của Dự thảo Thông tư quy định mức khấu trừ thuế 0,1% trên doanh thu của mỗi giao dịch chuyển nhượng tài sản mã hóa. Tuy nhiên, Ngân hàng Nhà nước cho rằng dự thảo chưa làm rõ cách xác định doanh thu đối với từng giao dịch, đặc biệt với tổ chức nước ngoài và cá nhân tham gia thị trường.

Tiếp thu ý kiến này, Cục Thuế đã loại bỏ nội dung quy định doanh thu theo từng giao dịch trong dự thảom dẫn chiếu sang cơ chế xác định doanh thu theo chính sách thuế hiện hành, tương tự hoạt động chuyển nhượng chứng khoán.

Điều này có nghĩa cách thu thuế thực tế vẫn giữ nguyên. Nhà đầu tư khi bán tài sản mã hóa vẫn phải nộp 0,1% trên giá trị bán ra, và sàn giao dịch hoặc tổ chức cung cấp dịch vụ sẽ thực hiện khấu trừ, nộp thay cho nhà đầu tư.

Liên quan đến mẫu 01/TSMH – tờ khai khấu trừ thuế đối với cá nhân và tổ chức nước ngoài có hoạt động chuyển nhượng tài sản mã hóa – một số địa phương như Đà Nẵng đề xuất không phân nhóm cá nhân theo tình trạng cư trú và không cư trú, mà theo dõi chung các trường hợp phát sinh giao dịch. Theo đó, tình trạng cư trú của cá nhân có thể thay đổi theo thời gian, khiến việc kê khai dựa trên thông tin ban đầu có thể thiếu chính xác.

Thế nhưng, Cục Thuế khẳng định không tiếp thu góp ý này, bởi việc phân loại cá nhân cư trú và không cư trú phù hợp với Luật Thuế thu nhập cá nhân cũng như thông lệ quốc tế, trong đó có Khung báo cáo tài sản mã hóa (CARF) của OECD và các hiệp định tránh đánh thuế hai lần. Cơ quan quản lý nhấn mạnh nghĩa vụ thuế tại Việt Nam không được xác định theo quốc tịch, mà dựa trên tình trạng cư trú. Trên thực tế, một cá nhân mang quốc tịch Việt Nam vẫn có thể được xác định là cá nhân không cư trú và ngược lại.

Cơ chế quản lý theo mô hình chứng khoán

Theo Nghị quyết 05/2025, trong giai đoạn hiện nay chính sách thuế đối với giao dịch và chuyển nhượng tài sản mã hóa được thiết kế tương tự thị trường chứng khoán, cho đến khi Việt Nam xây dựng khung thuế riêng cho loại tài sản này.

Trên cơ sở đó, toàn bộ thủ tục, hồ sơ và biểu mẫu trong dự thảo Thông tư được xây dựng dựa trên cơ chế quản lý thuế đối với chứng khoán hiện hành, đồng thời tham chiếu kinh nghiệm quản lý thuế đối với hoạt động kinh doanh trên nền tảng số.

Trong giai đoạn thí điểm, các hoạt động kinh doanh và cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa bao gồm: tổ chức thị trường giao dịch, tự doanh, lưu ký tài sản, cung cấp nền tảng phát hành tài sản mã hóa. Những hoạt động này chỉ do doanh nghiệp Việt Nam thực hiện.

Mặt khác, Dự thảo Thông tư không đưa ra quy định xử phạt vi phạm liên quan đến thị trường tài sản mã hóa. Theo Cục Thuế, hiện Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đang chủ trì xây dựng một nghị định riêng về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tài sản mã hóa. Khi văn bản này được ban hành, các hành vi vi phạm trên thị trường sẽ được xử lý theo nghị định chuyên ngành. Trong khi đó, các hành vi vi phạm liên quan đến nghĩa vụ thuế vẫn sẽ được xử lý theo Luật Quản lý thuế và các văn bản hướng dẫn hiện hành.

Trước đó, một số đề xuất chính sách cũng cho thấy khung chế tài đối với thị trường tài sản mã hóa sẽ rất nghiêm khắc, bao gồm phạt tiền, tịch thu tài sản liên quan đến giao dịch vi phạm, thậm chí xử lý hình sự đối với các hành vi nghiêm trọng. 

Cuộc đua lập sàn nội địa dần nóng lên

Song song với việc hoàn thiện khung thuế và quản lý giao dịch, Việt Nam đang thúc đẩy kế hoạch thành lập các sàn giao dịch tài sản mã hóa trong nước. Theo định hướng của Chính phủ, chỉ tối đa 5 doanh nghiệp được cấp phép trong giai đoạn đầu, nhằm kiểm soát rủi ro và đánh giá tác động trước khi mở rộng.

Tính đến cuối tuần trước, đã có 5 hồ sơ vượt qua vòng sơ tuyển trong cuộc đua giành giấy phép, bao gồm các hệ sinh thái tài chính gắn với Techcombank, VPBank, LPBank, cùng với Chứng khoán VIX và tập đoàn Sun Group. Đây đều là những đơn vị có lợi thế về vốn, hạ tầng công nghệ và quan hệ với hệ thống ngân hàng.

Dư địa phát triển của thị trường được đánh giá là vô cùng lớn. Việt Nam hiện nằm trong nhóm quốc gia có mức độ tiếp nhận crypto cao nhất thế giới, với hơn 17 triệu người từng giao dịch và tổng khối lượng giao dịch liên quan đến nhà đầu tư Việt ước tính vượt 200 tỷ USD mỗi năm. Song, phần lớn dòng tiền này lại đang “đóng quân” trên các sàn quốc tế như Binance, OKX hay Bybit, do Việt Nam chưa có sàn giao dịch nội địa được cấp phép chính thức.

Chính vì vậy, việc hình thành các sàn nội địa được kỳ vọng sẽ giữ lại dòng vốn trong nước, đồng thời tạo bàn đạp cho hệ sinh thái tài chính số phát triển. Song, cuộc đua giành thị phần được dự báo sẽ rất khốc liệt. Các tổ chức trong nước phải xây dựng hạ tầng giao dịch, thanh khoản và hệ sinh thái người dùng đủ mạnh để thuyết phục nhà đầu tư “hồi hương” từ các sàn quốc tế vốn đã quen thuộc.

Ở chiều ngược lại, các sàn quốc tế nhiều khả năng sẽ không thể hoạt động trực tiếp nếu không có pháp nhân tại Việt Nam. Kịch bản được nhiều chuyên gia nhắc tới là các nền tảng lớn như Binance sẽ phải hợp tác với ngân hàng, công ty chứng khoán hoặc doanh nghiệp công nghệ trong nước để tham gia thị trường thông qua liên doanh hoặc cung cấp hạ tầng công nghệ và thanh khoản. 

Theo VnEconomy