Úc siết quản lý crypto, buộc sàn giao dịch xin giấy phép tài chính

Theo Dự luật Sửa đổi doanh nghiệp (Khung quản lý tài sản số) 2025, các sàn crypto và nền tảng lưu ký tài sản số nắm giữ tiền hoặc token thay mặt khách hàng sẽ phải xin giấy phép tài chính (AFSL) do Uỷ ban Chứng khoán và Đầu tư Úc cấp trong vòng 6 tháng.

Dự luật lần đầu định nghĩa hai nhóm tổ chức trong hệ sinh thái tài sản số:

• Digital asset platform: Các nền tảng lưu giữ crypto cho người dùng, bao gồm sàn giao dịch.

• Tokenized custody platform: Các tổ chức lưu ký tài sản ngoài đời thực RWA (như trái phiếu, hàng hóa, bất động sản) và phát hành token đại diện cho những tài sản này trên blockchain.

Việc đưa các nền tảng này vào chế độ cấp phép đồng nghĩa doanh nghiệp crypto sẽ phải tuân thủ bộ tiêu chuẩn tương tự các công ty môi giới hay quản lý quỹ truyền thống. Các yêu cầu bao gồm tách biệt tài sản khách hàng, công bố thông tin minh bạch, tránh hành vi gây hiểu lầm và thiết lập cơ chế giải quyết tranh chấp cũng như bồi thường cho nhà đầu tư.

Luật mới không nhắm trực tiếp vào bản thân crypto, mà tập trung vào các tổ chức trung gian nắm giữ tiền của khách hàng, nhằm giảm thiểu các rủi ro từng dẫn đến nhiều vụ sụp đổ lớn trong ngành, như trộn lẫn tài sản khách hàng, mất khả năng thanh toán hoặc sử dụng tiền sai mục đích.

Theo nghiên cứu của Trung tâm Nghiên cứu Hợp tác Tài sản số, thị trường token hóa tài sản RWA, thanh toán số và tài sản số tại Úc có thể tạo ra tới 24 tỷ AUD giá trị kinh tế mỗi năm, tương đương khoảng 1% GDP. Trước khi có khung pháp lý rõ ràng, dự báo cho thấy Úc có nguy cơ chỉ khai thác được khoảng 1 tỷ AUD từ lĩnh vực này vào năm 2030.

Quy định mới còn yêu cầu các nền tảng crypto đáp ứng tiêu chuẩn quản trị và lưu ký ở mức ngân hàng, tương tự các tổ chức tài chính truyền thống, buộc các sàn phải nâng cấp hệ thống kiểm soát rủi ro, bảo vệ tài sản khách hàng và minh bạch thông tin hoạt động. Tuy vậy, dự luật vẫn dành một số ngoại lệ cho các nền tảng quy mô rất nhỏ nhằm tránh gây áp lực quá lớn đối với startup blockchain giai đoạn đầu.

Dù đã được Quốc hội thông qua, luật vẫn cần bước phê chuẩn cuối cùng trước khi chính thức có hiệu lực. Sau đó, khung quy định dự kiến sẽ đi vào áp dụng sau khoảng 12 tháng, kèm giai đoạn chuyển tiếp để các doanh nghiệp hoàn tất thủ tục cấp phép và nâng cấp hệ thống tuân thủ.

Giới doanh nghiệp crypto cho rằng đây là tín hiệu mạnh mẽ cho thấy Úc nghiêm túc phát triển ngành tài sản số. Đại diện sàn giao dịch Kraken nhận định quy định rõ ràng sẽ giúp các công ty tự tin mở rộng đầu tư tại thị trường địa phương.

Trong khi đó, bà Kate Cooper – CEO OKX Australia cho rằng bộ luật đánh dấu thời khắc mang tính bước ngoặt, đặt nền móng cho sự tham gia của các định chế tài chính lớn và dòng vốn dài hạn vào hệ sinh thái tài sản số.

Bên cạnh khung quản lý mới, Úc cũng đã thiết lập cơ chế áp thuế rõ ràng đối với tài sản số. Theo đó, crypto được xem là một dạng tài sản chịu thuế lợi nhuận vốn.

Tức là, phần lợi nhuận phát sinh khi bán hoặc hoán đổi crypto sẽ được tính vào thu nhập cá nhân và chịu thuế theo biểu thuế lũy tiến. Mức thuế suất hiện dao động từ 0% đối với thu nhập dưới khoảng 12.600 AUD mỗi năm, và có thể tăng lên 16-45% đối với các mức thu nhập cao hơn. Đáng chú ý, nhà đầu tư nắm giữ tài sản số trên 12 tháng sẽ được giảm 50% nghĩa vụ thuế lợi nhuận vốn.

Ngoài ra, các khoản thu nhập từ staking, mining hay airdrop cũng được cơ quan thuế xem là thu nhập chịu thuế và phải khai báo tương tự các nguồn thu nhập khác.

Nước đi của Úc diễn ra trong bối cảnh ngày càng nhiều nền kinh tế lớn thiết lập khung pháp lý rõ ràng cho tài sản số nhằm vừa kiểm soát rủi ro, vừa tận dụng tiềm năng đổi mới của công nghệ blockchain.