TS. Cấn Văn Lực gây bất ngờ: Phát hành tiền số có thể giúp giảm lạm phát

Theo chuyên gia kinh tế Cấn Văn Lực, phát hành tiền số và thúc đẩy thanh toán số có thể giúp giảm chi phí giao dịch, cải thiện vòng quay tiền mà không làm gia tăng lạm phát. Tuy nhiên, ông cảnh báo áp lực lạm phát năm 2026 của Việt Nam là rất lớn, với kịch bản có thể lên tới 4,5% nếu điều hành thiếu các giải pháp căn cơ.

Áp lực lạm phát 2026 có thể lên tới 4,5%

Phát biểu tại Diễn đàn thường niên về diễn biến thị trường, giá cả ở Việt Nam lần thứ nhất năm 2026, TS Cấn Văn Lực cho biết các yếu tố tác động tới lạm phát trong thời gian qua có sự phân hóa rõ rệt.

Theo ông, yếu tố bất lợi lớn nhất là giá vàng thế giới, trong khi mặt tích cực đến từ xu hướng giảm mạnh của giá hàng hóa toàn cầu.

Giá dầu thô bình quân thế giới năm 2024 ở mức khoảng 81 USD/thùng, sang năm 2025 giảm xuống 69 USD/thùng và năm 2026 được dự báo có thể xuống dưới 60 USD/thùng.

“Những biến động cục bộ như Venezuela, theo đánh giá của chúng tôi, tác động không đáng kể”, TS Lực phân tích.

Việc giá xăng dầu giảm giúp hạ chi phí đầu vào cho nền kinh tế, qua đó hỗ trợ kiểm soát lạm phát trong nước.

4 nhóm hàng hóa chi phối gần như toàn bộ CPI

Phân tích chi tiết cơ cấu CPI, TS Cấn Văn Lực cho biết 4 nhóm hàng hóa – dịch vụ chiếm tới 94% mức tăng CPI của Việt Nam trong năm qua.

Cụ thể:

• Dịch vụ y tế (21% rổ CPI) tăng mạnh khoảng 13%

• Nhà ở và vật liệu xây dựng (35%) tăng 6,1%

• Lương thực – thực phẩm (33%) tăng 3,3%, được hỗ trợ bởi giá gạo và thịt lợn ổn định

• Các nhóm khác đóng góp hơn 5%

Ở chiều ngược lại, nhóm giao thông (6,3% rổ CPI) lại giảm 2,14%, chủ yếu nhờ giá xăng dầu đi xuống.

Theo ông, điều này cho thấy lạm phát không tăng đồng loạt mà phụ thuộc mạnh vào từng nhóm hàng hóa cụ thể.

Tuy nhiên, trong bối cảnh Việt Nam tiếp tục đẩy mạnh đầu tư công, mở rộng sản xuất và theo đuổi mục tiêu tăng trưởng cao, áp lực lạm phát năm 2026 là rất đáng lo ngại.

“Kịch bản lạm phát có thể lên tới 4,5% nếu không có các giải pháp điều hành phù hợp”, TS Lực cảnh báo.

Vòng quay tiền thấp, tiền số có thể là lời giải

Một điểm nhấn đáng chú ý được TS Cấn Văn Lực đề cập là vòng quay tiền của nền kinh tế đang ở mức rất thấp.

Năm vừa qua, cung tiền M2 tăng khoảng 15,7%, tín dụng tăng 19%, nhưng vòng quay tiền chỉ đạt 0,65 lần, thấp hơn nhiều so với giai đoạn lạm phát cao trước đây (khoảng 1,1–1,2 lần).

Theo ông, nguyên nhân chính đến từ:

• Dòng tiền bị “mắc kẹt” trong các kênh tích trữ như vàng và tài sản

• Chi phí giao dịch cao, khiến tiền lưu thông chậm trong nền kinh tế

Trong bối cảnh này, chuyển đổi số tài chính – ngân hàng và phát hành tiền số được xem là giải pháp tiềm năng.

“Phát hành tiền số có thể giúp giảm lạm phát. Giảm chi phí giao dịch chính là một cách để tăng vòng quay tiền nhưng không làm gia tăng áp lực lạm phát”, TS Cấn Văn Lực nhấn mạnh.

Ông dẫn chứng kinh nghiệm từ Indonesia, nơi thanh toán số và tiền số không gây lạm phát, thậm chí còn góp phần ổn định giá cả nhờ nâng cao hiệu quả lưu thông tiền tệ.

Không thể chỉ dựa vào tín dụng và đầu tư công

Theo TS Cấn Văn Lực, nếu Việt Nam muốn đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong trung và dài hạn, thì không thể chỉ dựa vào mở rộng tín dụng hay đầu tư công.

Thay vào đó, cần nâng cao hiệu quả vận hành của hệ thống tài chính – tiền tệ, trong đó thanh toán số và tiền số đóng vai trò then chốt.

Về tỷ giá, ông cho rằng yếu tố này có tác động lan truyền tới lạm phát thông qua giá nhập khẩu, nhưng mức độ không quá lớn do Việt Nam đã kiểm soát tương đối tốt các biến số khác.

“Chúng ta cần tiếp tục bóc tách, cập nhật lại mức đóng góp của từng yếu tố như tiền tệ, tài khóa, tỷ giá vào lạm phát để hỗ trợ điều hành chính sách hiệu quả hơn”, TS Lực kiến nghị.