Iran đang chiếm khoảng 2–5% sức mạnh khai thác Bitcoin trên toàn cầu

Iran hiện được ước tính chiếm khoảng 2–5% tổng hashrate của mạng lưới Bitcoin toàn cầu, trở thành một trong những quốc gia có ảnh hưởng đáng kể đến hoạt động khai thác tài sản số trong bối cảnh địa chính trị phức tạp. Nếu xung đột trong khu vực tiếp tục kéo dài và gây áp lực lên hạ tầng năng lượng, sản lượng khai thác Bitcoin tại quốc gia này có thể sụt giảm trong ngắn hạn do gián đoạn lưới điện.

Từ tháng 7/2019, chính phủ Iran đã chính thức công nhận và hợp pháp hóa hoạt động khai thác tiền điện tử, coi đây là một ngành công nghiệp. Quyết định này mở đường cho hàng loạt doanh nghiệp tham gia khai thác Bitcoin, tận dụng nguồn điện có chi phí thấp trong nước. Tuy nhiên, dù khai thác được cấp phép, việc sử dụng tiền điện tử làm phương tiện thanh toán nội địa vẫn bị kiểm soát chặt chẽ nhằm bảo vệ giá trị đồng Rial (IRR) và hạn chế tình trạng đô la hóa nền kinh tế.

Trong những năm gần đây, nhiều báo cáo độc lập ước tính Iran đóng góp từ 2–5% tổng sức mạnh khai thác Bitcoin toàn cầu. Tuy vậy, do một phần lớn hoạt động diễn ra ngoài hệ thống cấp phép chính thức, con số thực tế có thể cao hoặc thấp hơn đáng kể. Đặc biệt, khi giá điện biến động hoặc chính phủ siết chặt kiểm soát tiêu thụ điện vào mùa cao điểm, các trang trại đào Bitcoin thường bị yêu cầu tạm ngừng hoạt động.

Theo một số nguồn tin được CoinDesk dẫn lại, chi phí khai thác một Bitcoin tại Iran từng được ước tính chỉ khoảng 1.300 USD nhờ trợ giá năng lượng. Mức chi phí thấp này tạo ra biên lợi nhuận lớn khi bán theo giá thị trường quốc tế. Tuy nhiên, lợi thế chi phí có thể bị thu hẹp nếu nguồn cung điện bị gián đoạn do xung đột hoặc do chính sách phân bổ năng lượng ưu tiên cho dân sinh.

Không chỉ dừng ở khai thác, quy mô thị trường tiền điện tử tại Iran cũng tăng trưởng đáng kể. Báo cáo của Chainalysis cho thấy hệ sinh thái tiền điện tử của Iran đạt khoảng 7,78 tỷ USD trong năm 2025, tăng thêm khoảng 380 triệu USD so với năm 2024. Điều này phản ánh nhu cầu phòng ngừa rủi ro tỷ giá và tìm kiếm kênh lưu trữ giá trị thay thế trong bối cảnh đồng IRR mất giá mạnh.

Đáng chú ý, dữ liệu phân tích on-chain cho thấy các địa chỉ ví có liên hệ với Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC) chiếm hơn 50% tổng dòng tiền điện tử của Iran trong quý IV/2025. Dòng vốn chảy vào các địa chỉ liên quan đến IRGC đạt khoảng 2 tỷ USD trong năm 2024 và vượt 3 tỷ USD trong năm 2025. Tuy nhiên, theo Chainalysis, quy mô thực tế có thể còn lớn hơn do hạn chế trong việc truy vết các giao dịch xuyên chuỗi hoặc sử dụng công cụ ẩn danh nâng cao.

Một diễn biến đáng chú ý khác là báo cáo công bố tháng 1/2026 của Elliptic cho biết Central Bank of Iran (CBI) đã triển khai chiến lược “tích lũy có hệ thống” ít nhất 507 triệu USD giá trị stablecoin Tether (USDT) trong năm 2025. Động thái này được cho là có hai mục tiêu chính.

Thứ nhất, trong bối cảnh đồng Rial mất hơn 96% giá trị so với USD trong nhiều năm qua, CBI được cho là đã sử dụng USDT để mua lại nội tệ trên các sàn giao dịch, nhằm hạn chế đà mất giá quá nhanh và ổn định tâm lý thị trường. Thứ hai, khi Iran bị loại khỏi hệ thống thanh toán quốc tế SWIFT và đối mặt với các lệnh trừng phạt tài chính, stablecoin như USDT trở thành công cụ thanh toán thay thế để nhập khẩu hàng hóa thiết yếu, duy trì dòng chảy thương mại.