Hạ tầng blockchain “Made in Vietnam” VBSN đang tiến triển đến đâu?

Thủ tướng Phạm Minh Chính và quan chức Chính phủ thăm khu trưng bày VBSN. Ảnh: VnEconomy

Hạ tầng blockchain “Made in Vietnam” sau một năm

Sau hơn một năm triển khai, Mạng Dịch vụ Đa chuỗi Blockchain Việt Nam (VBSN) – hạ tầng blockchain do người Việt tự thiết kế và làm chủ – đã bước sang giai đoạn thí điểm và bắt đầu được đưa vào sử dụng trong một số hệ thống dịch vụ công, trong đó có nền tảng định danh điện tử quốc gia VNeID, như Coin68 từng đưa tin.

Theo Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam (VBA), đến đầu năm 2026, VBSN đã hoàn tất giai đoạn nghiên cứu và kiểm thử ban đầu, chuyển sang thử nghiệm triển khai trên diện rộng cho cả khu vực nhà nước và doanh nghiệp. Các kết quả này đã được báo cáo với Tổng Bí thư Tô Lâm, Thủ tướng và lãnh đạo cấp cao tại Đại hội Đảng bộ Chính phủ tháng 10/2025 và nhiều sự kiện cấp quốc gia khác.

VBSN là dự án do Công ty 1Matrix thiết kế, dưới sự tư vấn của Boston Consulting Group và định hướng phát triển bởi VBA. Dự án được khởi động theo cam kết với Chính phủ tại Diễn đàn Quốc gia Phát triển Doanh nghiệp Công nghệ số Việt Nam lần thứ VI vào ngày 15/01/2025.

Mục tiêu của VBSN là xây dựng một hạ tầng blockchain “của Việt Nam”, giúp làm chủ công nghệ lõi, bảo đảm an toàn dữ liệu và tài sản số, đồng thời hỗ trợ quản lý nhà nước và phát triển kinh tế số.

Việc triển khai không chỉ dừng ở kế hoạch. Hiện nay, VBSN đã được tích hợp vào ứng dụng truy xuất nguồn gốc tiền chất, hóa chất của Bộ Công an trên VNeID. Nói đơn giản, các thông tin truy vết được đưa lên blockchain để khó sửa đổi, giúp việc quản lý chặt chẽ và minh bạch hơn.

Ngoài ra, 1Matrix cũng cam kết đưa VBSN vào hệ thống truy xuất nguồn gốc hàng hóa và hệ thống tư pháp, nhằm hỗ trợ quản lý sản phẩm và phục vụ công tác xét xử, thi hành pháp luật. Cam kết này được đưa ra tại Diễn đàn Quốc gia Phát triển Doanh nghiệp Công nghệ số lần thứ VII vào tháng 12/2025.

Bên cạnh các ứng dụng trong khu vực công, nhiều mô hình khác cũng đang được xây dựng trên nền tảng VBSN như: ChainTracer để truy vết các dự án có dấu hiệu rủi ro; bản đồ số thí điểm tại TP. Đà Nẵng; xác thực văn bằng, chứng chỉ tại Học viện Kỹ thuật Mật mã; hệ thống định danh và xác thực điện tử (DID/VC) tại một số ngân hàng, tổ chức tài chính; nền tảng đăng ký và quản lý quyền sở hữu trí tuệ.

Theo VBA, nhiều cơ quan trung ương và địa phương như Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Ban Chỉ đạo Nghị quyết 57-NQ/TW và UBND TP. Đà Nẵng cũng đang tìm hiểu và nghiên cứu ứng dụng blockchain và VBSN vào hoạt động quản lý.

Nhờ những kết quả bước đầu này, VBSN đã được vinh danh là sản phẩm công nghệ chiến lược “Made in Vietnam 2025”, cùng nhóm với các sản phẩm của Viettel, VNPT, FPT, CMC, Sovico và MISA.

Vì sao chọn mô hình “đa chuỗi”?

Ngay từ đầu, VBSN được định hướng phát triển theo mô hình đa chuỗi, tức là không chỉ có một blockchain duy nhất mà gồm nhiều chuỗi khác nhau, mỗi chuỗi phục vụ một nhóm nhu cầu riêng, từ dịch vụ công đến tài chính, giáo dục hay sở hữu trí tuệ.

Khác với nhiều hệ thống chọn dựa vào blockchain nước ngoài, VBSN hướng tới việc xây dựng một hạ tầng blockchain độc lập, không phụ thuộc vào nền tảng quốc tế. Để làm được điều này, đội ngũ kỹ sư Việt Nam tại 1Matrix đã phát triển 6 nền tảng layer-1 riêng biệt và làm chủ toàn bộ công nghệ lõi.

Theo đơn vị phát triển, VBSN hiện có thể xử lý tối đa khoảng 350.000 giao dịch mỗi giây và vẫn còn khả năng tiếp tục tối ưu về tốc độ và chi phí khi mở rộng quy mô.

Về cấu trúc, VBSN được thiết kế theo mô hình 5 tầng, cho phép mở rộng cả theo chiều ngang (nhiều chuỗi hoạt động song song) và chiều dọc (các chuỗi chuyên ngành), đồng thời vẫn có thể kết nối với các hệ sinh thái blockchain trên thế giới để tránh bị “đóng khung” trong phạm vi trong nước.

Trong quá trình xây dựng, nhóm phát triển đã tham khảo kinh nghiệm từ các mô hình quốc tế như hạ tầng blockchain của Liên minh châu Âu (EBSI) và Mạng Dịch vụ Blockchain (BSN) của Trung Quốc, sau đó điều chỉnh cho phù hợp với điều kiện pháp lý và quản lý tại Việt Nam.

Nếu giai đoạn thí điểm diễn ra thuận lợi, VBSN có thể trở thành một trong số ít dự án tại các nước đang phát triển xây dựng được hạ tầng blockchain quy mô quốc gia cho cả khu vực công và tư. Trong bối cảnh dữ liệu và tài sản số ngày càng gắn với an ninh kinh tế, đây không chỉ là một dự án công nghệ, mà còn là bước thử quan trọng trong cách Việt Nam xây dựng và kiểm soát hạ tầng số của mình.

Thị trường tài sản số trong nước cũng vừa trải qua giai đoạn “chạy nước rút” trước mốc 28/02 – thời hạn bắt đầu thí điểm vận hành sàn giao dịch tiền số được Chính phủ phê duyệt. Trước hạn chót này, nhiều đơn vị đã đẩy mạnh hoàn thiện hồ sơ, tăng vốn điều lệ và tái cơ cấu bộ máy lãnh đạo nhằm đáp ứng các yêu cầu khắt khe của quy định mới. Bộ Tài chính cho biết tính đến nay đã có nhiều doanh nghiệp chính thức nộp hồ sơ xin cấp phép, với kỳ vọng đưa hoạt động mua bán tài sản số từ các nền tảng nước ngoài vào khuôn khổ quản lý trong nước, kiểm soát rủi ro và minh bạch dòng tiền hơn.

Cũng trong thời gian này, TP. Hồ Chí Minh đang xúc tiến thành lập một Quỹ đầu tư tài sản số quy mô 1 tỷ USD, nhằm tạo nguồn vốn lớn thúc đẩy các mô hình tài chính nền tảng on-chain và thu hút dòng vốn vào hệ sinh thái blockchain, DeFi và các dịch vụ liên quan. 

Theo An Ninh Tiền Tệ