Fermah là gì? Tìm hiểu về lớp tạo bằng chứng ZK phi tập trung cho blockchain

Sự bùng nổ của các giải pháp layer-2 và công nghệ Zero-Knowledge (ZK) đã đặt ra một thách thức lớn về khả năng tính toán để tạo ra các bằng chứng xác thực. Fermah xuất hiện như một proof generation layer phi tập trung, đóng vai trò là thị trường kết nối giữa các đơn vị cần bằng chứng và các đơn vị sở hữu phần cứng tính toán mạnh mẽ. Hãy cùng Coin68 tìm hiểu về dự án này trong bài viết dưới đây.

Fermah là gì? Tìm hiểu về lớp tạo bằng chứng ZK phi tập trung cho blockchain

Fermah là gì?

Fermah là một giao thức cơ sở hạ tầng được thiết kế chuyên biệt để trở thành một lớp tạo bằng chứng không kiến thức (Zero-Knowledge Proof – ZKP) phổ quát. Thay vì mỗi dự án blockchain phải tự xây dựng và duy trì hệ thống phần cứng phức tạp để tạo bằng chứng, Fermah cung cấp một mạng lưới phi tập trung nơi tài nguyên tính toán được tối ưu hóa và chia sẻ.

Fermah là gì?

Hiện nay, việc tạo ra các bằng chứng ZK gặp phải ba rào cản chính:

• Chi phí cao: Việc vận hành các máy chủ có cấu hình phần cứng cực mạnh (GPU, FPGA, ASIC) để xử lý các thuật toán mật mã học rất tốn kém.
• Độ trễ lớn: Các mô hình ZK hiện tại thường mất nhiều thời gian để tạo bằng chứng, gây ảnh hưởng đến trải nghiệm người dùng trên các giải pháp mở rộng.
• Sự tập trung hóa: Do yêu cầu kỹ thuật cao, phần lớn việc tạo bằng chứng đang được thực hiện bởi chính đội ngũ phát triển dự án hoặc một vài đơn vị lớn, làm mất đi tính phi tập trung của blockchain.

Fermah giải quyết các vấn đề này bằng cách hoạt động như một lớp trung gian, tạo ra một thị trường mở nơi các Prover (người tạo bằng chứng) cạnh tranh để cung cấp dịch vụ với mức giá và hiệu suất tối ưu nhất. Điều này giúp các giải pháp layer-2, các bridge hoặc bất kỳ ứng dụng nào sử dụng công nghệ ZK cũng có thể tiếp cận nguồn lực tính toán khổng lồ với chi phí rẻ và tốc độ nhanh hơn. 

Sản phẩm của Fermah

Proof Generation Layer

Đây là sản phẩm chủ đạo của Fermah. Nó không phải là một blockchain layer-1 hay layer-2 thông thường, mà là một lớp dịch vụ chuyên biệt. Nó cho phép các dự án gửi yêu cầu tính toán và nhận lại kết quả là các bằng chứng ZK đã được xác thực.

Fermah ZK Marketplace

Là một marketplace giúp kết nối các bên có nhu cầu với bên cung cấp dịch vụ tạo bằng chứng ZK. Tại đây, Fermah sẽ sử dụng cơ chế đấu giá hoặc ghép cặp để giúp tối ưu hóa lợi ích cho cả hai bên.

Flashcast

Đây là một sản phẩm ứng dụng thực tế được Fermah giới thiệu, tập trung vào việc ứng dụng ZK trong các tương tác xã hội phi tập trung. Flashcast cho phép thực hiện các thao tác xác thực danh tính hoặc nội dung một cách riêng tư nhưng vẫn đảm bảo tính minh bạch on-chain.

Cơ chế hoạt động của Fermah

Cơ chế hoạt động của Fermah xoay quanh chu trình tạo bằng chứng phi tập trung:

• Yêu cầu bằng chứng: Các blockchain hoặc ứng dụng Web3 gửi yêu cầu tạo bằng chứng kèm theo các tham số kỹ thuật cần thiết lên Fermah.
• Phân phối công việc: Hệ thống của Fermah sẽ điều phối và giao nhiệm vụ này cho các Prover trong mạng lưới có cấu hình phần cứng phù hợp.
• Thực thi tính toán: Prover sẽ thực hiện các phép toán phức tạp để tạo ra ZKP.
• Xác minh và trả kết quả: Bằng chứng sau khi được tạo ra sẽ được kiểm tra lại tính chính xác trước khi gửi trả về cho bên yêu cầu để thực hiện xác thực cuối cùng trên blockchain đích.

Đội ngũ phát triển

Vanishree Rao – Founder & CEO của Fermah

Fermah được dẫn dắt bởi Vanishree Rao, bà là một trong những nhà mật mã học hàng đầu trong ngành crypto, từng giữ vị trí Head of Cryptography tại Mina Foundation và Chainlink Labs. Bà sở hữu bằng Tiến sĩ về Mật mã học từ Đại học UCLA và đóng vai trò quan trọng trong việc thiết kế các giao thức bảo mật hiện đại.

Nhà đầu tư

Các nhà đầu tư của Fermah

Fermah đã huy động được tổng cộng 5,2 triệu USD tại vòng Seed do a16z Crypto Startup Accelerator (CSX) và Lemniscap dẫn đầu. Ngoài ra còn có sự tham gia của các quỹ khác như Bankless Ventures, Robot Ventures và một số nhà đầu tư thiên thần uy tín trong ngành.

Tổng kết

Trên đây là toàn bộ thông tin về dự án Fermah, Coin68 hy vọng bạn đọc sẽ nắm được những thông tin cơ bản để hiểu rõ hơn về dự án và cách hoạt động. Chúc bạn có thêm nhiều kiến thức hữu ích!

Lưu ý: Thông tin trong bài viết mang tính chất cung cấp kiến thức và tổng hợp thông tin công khai về dự án, không phải lời khuyên đầu tư. Coin68 không chịu trách nhiệm với bất kỳ quyết định tài chính nào của bạn.