Sự cố hy hữu khiến Aave tự thanh lý gần 27 triệu USD

Sự cố hy hữu khiến Aave tự thanh lý gần 27 triệu USD. Ảnh: CryptoSlate

Giao thức lending phi tập trung Aave vừa ghi nhận khoảng 27 triệu USD vị thế vay bị thanh lý trong vòng 24 giờ, chỉ bởi vì một cơ chế định giá tài sản thế chấp liên quan đến wstETH tạm thời phản ánh giá thấp hơn thị trường.

Thống kê vị thế bị thanh lý trên Aave trong 30 ngày qua. Nguồn: Chaos Labs (11/03/2026)

Dữ liệu on-chain do công ty quản trị rủi ro Chaos Labs phát hiện cho thấy số vụ thanh lý trên giao thức tăng đột biến, với khoảng 34 tài khoản vay bị ảnh hưởng trong sự kiện này. Dù quy mô thiệt hại không gây ra nợ xấu cho giao thức, sự cố vẫn làm dấy lên câu hỏi về độ nhạy của các giao thức lending trước sai lệch dữ liệu oracle, ngay cả khi mức chênh lệch chỉ vài phần trăm.

Các giao thức lending như Aave phụ thuộc vào oracle, hệ thống đưa dữ liệu giá từ thị trường vào blockchain, để xác định giá trị tài sản thế chấp của người vay. Khi giá trị tài sản giảm xuống dưới ngưỡng an toàn, vị thế vay sẽ bị thanh lý.

Trong sự kiện lần này, một số nhà quan sát cho rằng sự cố liên quan đến wstETH, token do Lido phát hành đại diện cho lượng ETH tham gia staking. Khác với ETH thông thường, wstETH tích lũy phần thưởng staking theo thời gian, nên giá trị của nó thường cao hơn ETH một chút.

Theo phân tích từ LTV Protocol, tại thời điểm xảy ra thanh lý, hệ thống oracle rủi ro của Aave dường như định giá wstETH ở khoảng 1,19 ETH, trong khi thị trường giao dịch quanh 1,23 ETH. Sự sai lệch này khiến giao thức tạm thời đánh giá thấp giá trị tài sản thế chấp, đẩy một số vị thế vay xuống dưới ngưỡng an toàn.

Tổng giá trị tài sản thế chấp liên quan đến các vị thế bị ảnh hưởng được ước tính vượt 10.000 ETH, dù chỉ một phần trong số đó thực sự bị thanh lý.

Sau khi điều tra, Chaos Labs cho biết oracle thị trường cốt lõi của Aave vẫn báo giá chính xác. Nguyên nhân thực sự nằm ở CAPO risk oracle, một cơ chế bổ sung được thiết kế như “circuit breaker” nhằm giới hạn tốc độ tăng giá của các token sinh lợi suất như wstETH.

CAPO được xây dựng để ngăn các tình huống thao túng giá hoặc tấn công flash loan, bằng cách đặt trần tốc độ tăng giá của tài sản thế chấp. Tuy nhiên, trong trường hợp này, chính cơ chế bảo vệ đó lại trở thành nguồn gốc sự cố.

Chaos Labs nhận định hệ thống gặp sai lệch tham số trong smart contract, bao gồm tỷ giá tham chiếu và dấu thời gian không được cập nhật đồng bộ. Điều này khiến CAPO tính toán mức tỷ giá tối đa cho phép thấp hơn giá thị trường thực tế của wstETH. Hệ quả là giao thức định giá wstETH thấp hơn khoảng 2,85% so với giá thực, đủ để làm chỉ số sức khỏe (health factor) của một số khoản vay rơi xuống dưới ngưỡng thanh lý.

Dù không tạo ra nợ xấu cho giao thức, song các liquidator – trader hoặc bot chuyên thanh lý vị thế rủi ro để đổi lấy tài sản thế chấp với mức chiết khấu – đã thu về khoảng 499 ETH tiền thưởng và lợi nhuận từ sự chênh lệch tạm thời này.

Ông Stani Kulechov, nhà sáng lập kiêm CEO của Aave Labs, cho biết trên X rằng “không có tác động nào đến giao thức Aave.” Trong khi đó, CEO Chaos Labs Omer Goldberg nhấn mạnh rằng hệ thống oracle rủi ro là hạ tầng cốt lõi của Aave.

Ông viết: “Risk oracle là hạ tầng quan trọng của Aave và đã bảo vệ hàng trăm tỷ USD khoản vay, thanh lý và thị trường kể từ khi ra mắt. Chúng cho phép giao thức cập nhật liên tục các tham số rủi ro để thích ứng với thị trường biến động.”

Dự án khẳng định tất cả người dùng bị ảnh hưởng sẽ được hoàn trả đầy đủ. Theo đó, khoảng 141,5 ETH thu hồi từ sự cố sẽ được sử dụng cho quỹ bồi thường, cùng với tối đa 345 ETH trích từ kho bạc của Aave DAO nhằm hoàn trả cho các nạn nhân.

17/ Next Steps

Every affected user will be fully reimbursed.

The Aave DAO SPs are finalizing the reimbursement plan and will publish it shortly.

Notably, 141 ETH have already been recovered via BuilderNet refunds.

— Omer Goldberg (@omeragoldberg) March 10, 2026

Sự cố trên Aave còn tạo ra hiệu ứng dây chuyền trong hệ sinh thái DeFi. Một số giao thức xây dựng sản phẩm tài chính dựa trên Aave, như LTV Protocol, đã tạm thời dừng hoạt động smart contract sau khi phát hiện giá wstETH trên Aave bị định giá thấp bất thường.

2/3

Current oracle ratio on Aave:
getAssetPrice(WSTETH) / getAssetPrice(WETH) = 1.193957

Meanwhile the market ratio is approximately:
wstETH / WETH ≈ 1.228849

— LTV Protocol (@ltvprotocol) March 10, 2026

Các tai nạn oracle hiếm khi xảy ra, song không phải chưa từng có tiền lệ. Trong quá khứ, giao thức lending Moonwell từng gặp lỗi cấu hình oracle khiến Coinbase Wrapped ETH (cbETH) bị định giá khoảng 1 USD thay vì gần 2.200 USD, để lại gần 1,8 triệu USD nợ xấu cho giao thức.

Không chỉ đối mặt với sự cố kỹ thuật, hệ sinh thái Aave gần đây còn trải qua nhiều biến động lớn về cấu trúc và quản trị. Đầu năm 2026, Aave Labs quyết định khai tử thương hiệu Avara – từng tập hợp các dự án Web3 ngoài mảng lending như ví Family hay mạng xã hội Lens – nhằm tập trung toàn bộ nguồn lực vào DeFi và giao thức Aave cốt lõi.

Song song đó, căng thẳng quản trị trong Aave DAO cũng leo thang. Bên thứ ba chuyên cung cấp dịch vụ cho Aave DAO là Aave Chan Initiative (ACI) đã thông báo rút khỏi hệ sinh thái trong vài tháng tới sau tranh chấp về ngân sách, quyền biểu quyết và mức độ minh bạch trong quản trị. Quyết định này được đưa ra sau một cuộc bỏ phiếu gây tranh cãi về gói tài trợ lên tới 42,5 triệu USD cho Aave Labs, gợi lên lo ngại về mức độ tập trung quyền lực trong một giao thức vốn được xây dựng trên nguyên tắc phi tập trung. 

Cuối năm ngoái, Aave cũng từng chứng kiến một cuộc tranh cãi gay gắt về quyền sở hữu thương hiệu và tài sản ngoài chuỗi, khi một đề xuất quản trị kêu gọi chuyển quyền kiểm soát các tài sản như tên miền, tài khoản mạng xã hội và hạ tầng thương hiệu từ Aave Labs sang DAO. Mâu thuẫn kéo dài đã bùng nổ thành một cuộc đối đầu công khai về quyền sở hữu thương hiệu, dòng tiền và bản chất thực sự của quyền kiểm soát trong DeFi.

Coin68 tổng hợp