Bộ Tài chính công bố Dự thảo Thông tư hướng dẫn kế toán cho doanh nghiêp tài sản mã hóa tại Việt Nam

Bộ Tài chính đang chính thức lấy ý kiến rộng rãi đối với Dự thảo Thông tư hướng dẫn chế độ kế toán áp dụng cho các tổ chức tham gia thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam, đánh dấu một bước đi quan trọng trong quá trình hoàn thiện khung pháp lý cho lĩnh vực crypto trong giai đoạn thí điểm. Đây được xem là nền tảng kỹ thuật kế toán đầu tiên giúp các doanh nghiệp, tổ chức tài chính và nhà đầu tư tổ chức có cơ sở ghi nhận, phản ánh và minh bạch hóa hoạt động liên quan đến tài sản mã hóa theo chuẩn mực kế toán Việt Nam.

Theo nội dung dự thảo, Thông tư này được xây dựng nhằm hướng dẫn các nguyên tắc kế toán đối với một số hoạt động đặc thù của các chủ thể tham gia thị trường tài sản mã hóa trong thời gian thí điểm theo Nghị quyết số 05/2025 của Chính phủ về việc triển khai thí điểm thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam. Tuy nhiên, Bộ Tài chính nhấn mạnh rằng Thông tư chỉ tập trung vào khía cạnh kế toán, không điều chỉnh việc xác định nghĩa vụ thuế. Việc kê khai, nộp thuế của các tổ chức và doanh nghiệp vẫn thực hiện theo các quy định pháp luật về thuế hiện hành, tách biệt hoàn toàn với nội dung kế toán trong giai đoạn thử nghiệm này.

Đối tượng áp dụng của Thông tư khá rộng, bao phủ hầu hết các chủ thể cốt lõi trong hệ sinh thái tài sản mã hóa. Bao gồm các tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa như doanh nghiệp vận hành thị trường giao dịch, dịch vụ lưu ký, nền tảng phát hành tài sản mã hóa và các dịch vụ nghiệp vụ liên quan; các tổ chức phát hành tài sản mã hóa thực hiện chào bán và phát hành thông qua nền tảng được cấp phép; cùng với đó là các nhà đầu tư trong nước là tổ chức được thành lập và hoạt động theo pháp luật Việt Nam tham gia đầu tư trên thị trường tài sản mã hóa.

Một điểm nhấn quan trọng trong dự thảo là yêu cầu quản lý và hạch toán tách biệt tuyệt đối giữa tài sản của khách hàng và tài sản của chính tổ chức cung cấp dịch vụ. Theo đó, các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ lưu ký tài sản mã hóa phải mở sổ theo dõi chi tiết theo từng khách hàng, từng loại tài sản mã hóa và từng khoản phải thu phát sinh. Doanh thu từ các khoản phí như phí lưu ký, phí quản lý tài sản, phí thực hiện quyền liên quan đến tài sản mã hóa cũng phải được ghi nhận riêng biệt, minh bạch, phản ánh đúng bản chất kinh tế của giao dịch. Cách tiếp cận này cho thấy cơ quan quản lý đang hướng tới chuẩn mực tương đồng với hoạt động lưu ký chứng khoán và tài sản tài chính truyền thống, nhằm giảm thiểu rủi ro lẫn lộn tài sản và bảo vệ quyền lợi của nhà đầu tư.

Đáng chú ý, đối với các doanh nghiệp phát hành tài sản mã hóa, dự thảo đưa ra nguyên tắc hạch toán dựa trên bản chất của giao dịch. Trong trường hợp chào bán và phát hành tài sản mã hóa thông qua nền tảng được cấp phép, doanh nghiệp phát hành sẽ thực hiện hạch toán kế toán tương tự như hoạt động vay vốn. Cách tiếp cận này phản ánh quan điểm thận trọng của Bộ Tài chính, coi việc huy động vốn thông qua phát hành token có nhiều điểm tương đồng với hoạt động đi vay, đặc biệt trong bối cảnh nhiều mô hình token hiện nay gắn với nghĩa vụ cam kết, quyền lợi kinh tế hoặc nghĩa vụ tài chính trong tương lai. Đây cũng là xu hướng đang được nhiều quốc gia áp dụng nhằm hạn chế rủi ro “lách luật” giữa phát hành token và huy động vốn trái phép.

Nguồn: Doanh nghiệp phát hành tài sản mã hóa hạch toán tương tự như hoạt động vay vốn