Bang Illinois áp thuế 0,2% mỗi giao dịch crypto, ngành tiền mã hóa phản đối gay gắt

Bang Illinois của Mỹ vừa chính thức thông qua một đạo luật thuế mới đối với lĩnh vực tài sản số, động thái đang tạo ra làn sóng phản đối mạnh mẽ từ cộng đồng tiền điện tử. Nhiều tổ chức trong ngành thậm chí nhận định đây có thể là một trong những chính sách thuế khắt khe nhất từng được áp dụng đối với crypto tại Hoa Kỳ.

Ngày 17/6, Thống đốc Illinois JB Pritzker đã ký ban hành Đạo luật Thuế Tài sản Kỹ thuật số (Digital Asset Tax Act – DATA) như một phần trong kế hoạch ngân sách tài khóa năm 2027 của bang. Theo nội dung luật mới, Illinois sẽ áp dụng mức thuế 0,2% đối với giá trị của các giao dịch tài sản kỹ thuật số hoặc các dịch vụ liên quan được cung cấp cho khách hàng tại bang này.

Quy định dự kiến bắt đầu có hiệu lực từ ngày 1/1/2027. Trọng tâm của đạo luật không phải đánh thuế trực tiếp lên người dùng cuối mà yêu cầu các đơn vị trung gian như sàn giao dịch tiền điện tử, nhà môi giới, đơn vị lưu ký tài sản số và các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ liên quan phải thu hộ và nộp khoản thuế này cho chính quyền bang.

Tuy nhiên, ngay sau khi được ký thành luật, DATA đã vấp phải sự phản đối từ hàng loạt tổ chức đại diện cho ngành blockchain và tiền điện tử tại Mỹ. Các nhóm vận động chính sách như Crypto Council for Innovation (CCI), Digital Chamber và Illinois Blockchain Association đều cho rằng đạo luật mới có nguy cơ làm suy giảm khả năng cạnh tranh của Illinois trong cuộc đua thu hút doanh nghiệp công nghệ blockchain.

Theo các tổ chức này, việc áp đặt một loại thuế riêng biệt lên tài sản kỹ thuật số có thể khiến người dân Illinois phải chịu thêm chi phí chỉ vì sử dụng các dịch vụ crypto hợp pháp. Họ cảnh báo môi trường pháp lý kém thân thiện sẽ thúc đẩy các công ty blockchain, nhà phát triển và dòng vốn đầu tư chuyển sang những bang có chính sách cởi mở hơn như Texas, Florida hay Wyoming.

Một trong những điểm gây tranh cãi lớn nhất nằm ở việc đạo luật chưa làm rõ cơ chế tính thuế trong nhiều tình huống thực tế. Mặc dù luật không nhằm đánh thuế các giao dịch ngang hàng (peer-to-peer) như chuyển tài sản trực tiếp giữa các ví cá nhân hoặc các hoạt động on-chain không thông qua trung gian tập trung, giới chuyên môn cho rằng ngôn ngữ pháp lý hiện tại vẫn tồn tại nhiều khoảng trống có thể dẫn đến cách diễn giải rộng hơn dự kiến.

Digital Chamber cho biết hiện vẫn chưa rõ liệu những hành động đơn giản như chuyển coin giữa các ví thuộc cùng một chủ sở hữu, hoán đổi từ một loại tài sản số sang loại khác hay gửi tài sản vào dịch vụ lưu ký có bị xem là đối tượng chịu thuế hay không. Nếu bị áp dụng theo cách hiểu rộng, người dùng có thể phải nộp thuế dựa trên toàn bộ giá trị tài sản giao dịch thay vì phần lợi nhuận thực tế, thậm chí vẫn bị đánh thuế trong trường hợp thua lỗ.

Quan điểm này cũng được chia sẻ bởi Miles Jennings, Giám đốc Chính sách và Cố vấn Pháp lý của quỹ đầu tư mạo hiểm Andreessen Horowitz (a16z). Ông nhận định DATA là một trong những đạo luật có lập trường cứng rắn nhất đối với ngành crypto tại Mỹ hiện nay.

Theo Jennings, cách thiết kế của đạo luật khiến nhiều hoạt động thông thường liên quan đến tài sản số đều có nguy cơ phát sinh nghĩa vụ thuế. Điều này có thể ảnh hưởng trực tiếp tới những người nắm giữ Bitcoin và các loại tiền điện tử khác thông qua các nền tảng giao dịch tập trung.

Nhiều chuyên gia cũng chỉ ra rằng DATA có nhiều điểm tương đồng với quy định từng gây tranh cãi mang tên “Broker Rule” của Sở Thuế vụ Mỹ (IRS). Quy định này được ban hành trong khuôn khổ Đạo luật Đầu tư Hạ tầng và Việc làm năm 2021, yêu cầu nhiều tổ chức tham gia hỗ trợ giao dịch tài sản số phải thu thập và báo cáo thông tin khách hàng cho cơ quan thuế liên bang.

Khi đó, cộng đồng crypto cho rằng Broker Rule không phù hợp với đặc thù của công nghệ blockchain, gây áp lực tuân thủ quá lớn cho các giao thức DeFi, nhà phát triển phần mềm và các thực thể phi tập trung. Sau nhiều năm tranh luận, Quốc hội Mỹ đã chính thức hủy bỏ quy định này vào năm 2025 thông qua Đạo luật Congressional Review Act với sự ủng hộ từ cả hai đảng.

Giới quan sát cho rằng tranh cãi quanh DATA xuất hiện trong bối cảnh ngành tài sản số tại Mỹ đang bước vào giai đoạn phát triển mới. Sau khi Tổng thống Donald Trump nhậm chức vào tháng 1/2025, chính quyền liên bang đã có nhiều động thái cởi mở hơn với lĩnh vực tiền điện tử. Nhiều cơ quan quản lý bắt đầu xem xét lại các chính sách bị cho là gây cản trở đổi mới công nghệ trong những năm trước đó.

Chính vì vậy, việc Illinois lựa chọn áp dụng một sắc thuế riêng đối với crypto đang bị đánh giá là đi ngược xu hướng chung đang hình thành ở cấp liên bang. Một số chuyên gia pháp lý còn đặt câu hỏi liệu đạo luật có vô tình tạo ra sự phân biệt đối xử đối với tài sản số hay không, bởi hiện chưa có bang nào tại Mỹ áp dụng loại thuế giao dịch tài chính tương tự đối với cổ phiếu, trái phiếu hoặc các sản phẩm phái sinh truyền thống.

Theo nội dung luật, các doanh nghiệp crypto có trụ sở tại Illinois hoặc đạt doanh thu trên 100.000 USD mỗi năm từ khách hàng trong bang đều có thể thuộc phạm vi điều chỉnh. Điều này đồng nghĩa nhiều sàn giao dịch, dịch vụ ví điện tử, nền tảng lưu ký và công ty blockchain hoạt động trên toàn nước Mỹ có thể phải thay đổi quy trình vận hành để đáp ứng yêu cầu mới.

Điều đáng chú ý là chỉ một năm trước đó, Illinois từng được cộng đồng đánh giá tích cực khi ban hành các đạo luật liên quan đến bảo vệ người tiêu dùng trong lĩnh vực tài sản số và quản lý máy ATM crypto. Các quy định này được xây dựng sau quá trình tham vấn với doanh nghiệp và nhận được sự đồng thuận tương đối từ ngành.

Tuy nhiên, với DATA, nhiều tổ chức cho rằng chính quyền bang đã không có đủ sự tham vấn với các bên liên quan trước khi đưa ra quyết định. Trong bối cảnh cuộc cạnh tranh thu hút doanh nghiệp blockchain giữa các bang tại Mỹ ngày càng gay gắt, giới phân tích cho rằng Illinois đang đứng trước nguy cơ đánh mất lợi thế nếu các công ty công nghệ lựa chọn chuyển hoạt động sang những khu vực có môi trường pháp lý thân thiện hơn.

Những tranh cãi xoay quanh Đạo luật Thuế Tài sản Kỹ thuật số được dự báo sẽ còn kéo dài trong thời gian tới. Các nhóm vận động hành lang của ngành crypto nhiều khả năng sẽ tiếp tục thúc đẩy các nỗ lực sửa đổi hoặc thậm chí thách thức tính hợp pháp của đạo luật trước khi nó chính thức có hiệu lực vào đầu năm 2027.